تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک بیش از هر چیز در سیم‌هاست: گیتار کلاسیک سیم نایلونی دارد و صدایی گرم و نرم، و گیتار آکوستیک سیم فلزی دارد و صدایی روشن و پرحجم. همین تفاوت روی دسته، بدنه، سبک نوازندگی و حتی راحتی یادگیری اثر می‌گذارد. در این مطلب این تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذاریم تا بدانید کدام گیتار برای شما مناسب است.
خلاصه در یک نگاه
- سیم: کلاسیک نایلونی، آکوستیک فلزی.
- دسته: کلاسیک پهن‌تر و تخت‌تر، آکوستیک باریک‌تر.
- صدا: کلاسیک گرم و نرم، آکوستیک روشن، بلند و پرحجم.
- کاربرد: کلاسیک برای موسیقی کلاسیک، فلامنکو و آموزش آکادمیک؛ آکوستیک برای پاپ، راک، فولک و همراهی آواز.
فهرست مطالب
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک در یک نگاه
سیم‌ها
گیتار کلاسیک سیم‌های نایلونی دارد که کشش کمتری دارند و انگشت‌ها را کمتر اذیت می‌کنند. گیتار آکوستیک با سیم‌های فلزی کار می‌کند که کشش بیشتری دارند؛ برای همین بدنه و دسته آکوستیک محکم‌تر ساخته می‌شود و یک میله تنظیم (تراس راد) داخل دسته دارد. هرگز روی گیتار کلاسیک سیم فلزی نبندید؛ کشش زیاد به دسته و صفحه آسیب می‌زند.
دسته
دسته گیتار کلاسیک پهن‌تر است و فاصله سیم‌ها از هم بیشتر است. این برای تکنیک‌های انگشتی کلاسیک مناسب است، ولی برای بعضی دست‌های کوچک سخت‌تر است. دسته گیتار آکوستیک باریک‌تر است و گرفتن آکورد روی آن برای خیلی‌ها راحت‌تر است.
بدنه و صدا
گیتار کلاسیک معمولا بدنه کوچک‌تری دارد و صدایی گرم، نرم و کم‌حجم‌تر تولید می‌کند. گیتار آکوستیک، به‌خصوص با بدنه بزرگ، صدایی بلند و روشن دارد که برای همراهی آواز یا نواختن با پیک مناسب است.
سبک نوازندگی
گیتار کلاسیک معمولا با انگشت نواخته می‌شود. گیتار آکوستیک را هم با انگشت و هم با پیک می‌نوازند. برای آشنایی با تاریخچه این دو ساز، صفحه گیتار کلاسیک در ویکی‌پدیا را ببینید.
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک در جدول مقایسه
- سیم: کلاسیک نایلونی / آکوستیک فلزی
- کشش سیم و فشار روی انگشت: کلاسیک کم / آکوستیک زیاد
- پهنای دسته: کلاسیک پهن / آکوستیک باریک
- تراس راد داخل دسته: کلاسیک معمولا ندارد / آکوستیک دارد
- صدا: کلاسیک گرم و نرم / آکوستیک روشن و پرحجم
- روش نواختن رایج: کلاسیک با انگشت / آکوستیک با انگشت یا پیک
- سبک‌های رایج: کلاسیک، فلامنکو، بوسانوا / پاپ، راک، فولک، کانتری
این مقایسه نشان می‌دهد تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک فقط در ظاهر نیست و از سیم شروع می‌شود و تا سبک موسیقی ادامه دارد.
برای شروع یادگیری کدام بهتر است؟
پاسخ کوتاه: به سبکی که می‌خواهید بنوازید بستگی دارد.
- اگر در آموزشگاه موسیقی کلاسیک یاد می‌گیرید یا به فلامنکو علاقه دارید، گیتار کلاسیک را انتخاب کنید.
- اگر می‌خواهید آهنگ‌های پاپ را بنوازید و بخوانید، گیتار آکوستیک انتخاب طبیعی‌تری است.
- برای کودکان، گیتار کلاسیک سایز کوچک معمولا راحت‌تر است، چون سیم نایلونی به انگشت‌های کوچک فشار کمتری می‌آورد.
سیم فلزی آکوستیک در هفته‌های اول انگشت‌ها را بیشتر اذیت می‌کند، اما بعد از چند هفته پوست نوک انگشت‌ها سفت می‌شود و این مشکل از بین می‌رود. پس اگر سبکتان آکوستیک است، فقط به‌خاطر راحتی سراغ کلاسیک نروید.
بزرگسالی که تازه شروع می‌کند، کدام را بخرد؟
بزرگسالان معمولا با هر دو نوع راحت کنار می‌آیند. اگر هنوز سبک خود را نمی‌دانید، به این فکر کنید که بیشتر کدام موسیقی را گوش می‌دهید. کسانی که موسیقی بی‌کلام و آرام دوست دارند، معمولا از گیتار کلاسیک لذت بیشتری می‌برند. کسانی که می‌خواهند با دوستان بخوانند و آهنگ‌های آشنا را بنوازند، با آکوستیک زودتر به نتیجه می‌رسند. در هر صورت، شناختن تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک قبل از خرید، از هزینه دوباره جلوگیری می‌کند.
اگر بعدها خواستید سبک را عوض کنید، فروش گیتار قبلی در بازار دست‌دوم آسان است؛ برای همین بسیاری از نوازندگان اولین گیتار را دست‌دوم می‌خرند.
تفاوت قیمت گیتار کلاسیک و آکوستیک
در بازار ایران، گیتار کلاسیک در رده‌های ابتدایی معمولا ارزان‌تر از آکوستیک است. در آگهی‌های آلنیکو، میانه قیمت گیتارهای کلاسیک دست‌دوم کمتر از آکوستیک‌هاست. در رده‌های حرفه‌ای، هر دو ساز می‌توانند بسیار گران باشند. قیمت‌های به‌روز را در آگهی‌های گیتار کلاسیک و آگهی‌های گیتار آکوستیک مقایسه کنید.
الکترو آکوستیک و الکترو کلاسیک چیست؟
هر دو نوع گیتار نسخه‌ای با پیکاپ داخلی دارند که به آن الکترو آکوستیک یا الکترو کلاسیک می‌گویند. این گیتارها مثل نسخه معمولی صدای طبیعی دارند، اما می‌توان آن‌ها را به آمپلی فایر یا کارت صدا وصل کرد. اگر قصد اجرای روی صحنه یا ضبط دارید، نسخه الکتریکی را در نظر بگیرید و هنگام خرید، پیکاپ و پیچ‌های صدای آن را امتحان کنید.
نکات خرید هر کدام
پس از انتخاب نوع گیتار، نکات بررسی ساز دست‌دوم برای هر دو کمابیش یکسان است: صاف بودن دسته، سالم بودن صفحه رویی و بریج، ارتفاع سیم‌ها و صدای ساز. راهنماهای کامل را بخوانید:
اشتباه‌های رایج هنگام انتخاب
- خرید گیتار آکوستیک بدنه بزرگ برای کودک یا نوجوان کم‌سن.
- بستن سیم فلزی روی گیتار کلاسیک برای «صدای بلندتر».
- انتخاب فقط بر اساس قیمت، بدون توجه به سبک موسیقی‌ای که می‌خواهید بنوازید.
- نادیده گرفتن ارتفاع سیم؛ سیم بلند در هر دو نوع، یادگیری را سخت و دلسردکننده می‌کند.
تاریخچه کوتاه: از گیتار کلاسیک تا آکوستیک
برای فهم بهتر تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک، کمی تاریخچه کمک می‌کند. گیتار کلاسیک امروزی در قرن نوزدهم در اسپانیا شکل گرفت؛ سازندگانی مثل آنتونیو دتورس بدنه را بزرگ‌تر کردند و ساختار داخلی صفحه را طوری طراحی کردند که صدای بلندتر و پرطنین‌تری از سیم‌های زه، و بعدها نایلونی، بگیرند. گیتار آکوستیک با سیم فلزی بیشتر در آمریکا و در اوایل قرن بیستم رواج پیدا کرد. سیم فلزی صدای بلندتری داشت که برای نوازندگی در گروه و همراهی آواز مناسب بود، اما کشش بیشتری به ساز وارد می‌کرد؛ برای همین سازندگان، دسته را با میله تنظیم (تراس راد) تقویت کردند و ساختار داخلی صفحه را محکم‌تر ساختند. همین مسیر تاریخی، ریشه بسیاری از تفاوت‌های امروزی این دو ساز است.
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک در ساختار داخلی
یکی از تفاوت‌هایی که دیده نمی‌شود اما در صدا شنیده می‌شود، ساختار داخلی صفحه رویی است. زیر صفحه رویی هر گیتار، چوب‌های باریکی به نام «تقویتی» یا «براسینگ» چسبانده شده‌اند که صفحه را محکم می‌کنند و ارتعاش آن را شکل می‌دهند. گیتار کلاسیک معمولا تقویتی‌های سبک‌تر و با الگوی بادبزنی دارد، چون کشش سیم نایلونی کم است و صفحه می‌تواند آزادانه‌تر ارتعاش کند. گیتار آکوستیک تقویتی‌های محکم‌تر، اغلب با الگوی ضربدری (ایکس)، دارد تا در برابر کشش زیاد سیم فلزی مقاومت کند. نتیجه، صدای نرم و گرم کلاسیک و صدای روشن و پرقدرت آکوستیک است.
تفاوت در سرپنجه و پیچ‌های کوک
اگر به سر دسته دو ساز نگاه کنید، تفاوت را فورا می‌بینید. سرپنجه گیتار کلاسیک معمولا دو شکاف باز دارد و پیچ‌های کوک (تیونرها) با استوانه‌هایی افقی، سیم‌ها را از داخل این شکاف‌ها نگه می‌دارند. سرپنجه گیتار آکوستیک یکپارچه است و پیچ‌های کوک آن عمودی از صفحه سرپنجه بیرون آمده‌اند. این تفاوت روی روش بستن سیم هم اثر دارد: در کلاسیک سیم به بریج گره زده می‌شود و در آکوستیک با پین‌های بریج نگه داشته می‌شود.
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک برای انگشت‌ها
یکی از نگرانی‌های رایج نوآموزان، درد نوک انگشت‌هاست. سیم نایلونی گیتار کلاسیک نرم‌تر است و فشار کمتری به نوک انگشت‌ها می‌آورد؛ برای همین در هفته‌های اول، نواختن روی آن راحت‌تر است. سیم فلزی آکوستیک در روزهای اول دردناک‌تر است، اما بعد از دو سه هفته تمرین منظم، پوست نوک انگشت‌ها سفت می‌شود و این مشکل از بین می‌رود. در عوض، دسته پهن گیتار کلاسیک برای دست‌های کوچک گاهی سخت‌تر است. پس در انتخاب، هم نرمی سیم را در نظر بگیرید و هم پهنای دسته را.
تفاوت در سبک‌ها و رپرتوار
اگر سبک موسیقی مورد علاقه‌تان را می‌دانید، انتخاب ساده است:
- موسیقی کلاسیک غربی: آثار آهنگسازانی مثل تارگا، سگوویا و ویلا لوبوس برای گیتار کلاسیک نوشته شده‌اند.
- فلامنکو: گیتار فلامنکو نوعی گیتار کلاسیک با صدای تیزتر و اکشن پایین‌تر است.
- بوسانوا و موسیقی لاتین: معمولا با گیتار کلاسیک نواخته می‌شود.
- پاپ، راک و فولک: گیتار آکوستیک انتخاب رایج است.
- کانتری و بلوگرس: تقریبا همیشه گیتار آکوستیک.
- فینگراستایل مدرن: هر دو ساز، اما بیشتر آکوستیک.
- موسیقی پاپ ایرانی: هر دو ساز رایج‌اند؛ برای همراهی آواز در جمع، آکوستیک و برای آهنگ‌های آرام و بی‌کلام، کلاسیک.
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک در ضبط و اجرای زنده
برای ضبط در خانه، هر دو ساز را می‌شود با میکروفون ضبط کرد؛ صدای گرم کلاسیک و صدای روشن آکوستیک هر کدام در جای خود زیباست. برای اجرای زنده روی صحنه، نسخه‌های الکترو کلاسیک و الکترو آکوستیک که پیکاپ داخلی دارند، کار را بسیار ساده‌تر می‌کنند. اگر قصد اجرا دارید، هنگام خرید، پیکاپ و پیش‌تقویت‌کننده ساز را امتحان کنید: ساز را به آمپلی فایر وصل کنید، پیچ‌های صدا را بچرخانید و ببینید صدا بدون خش و نویز است.
نگهداری؛ آیا یکی حساس‌تر است؟
هر دو ساز از چوب ساخته شده‌اند و به رطوبت و دما حساس‌اند. گیتار آکوستیک به‌خاطر کشش زیاد سیم فلزی، در برابر خشکی هوا کمی آسیب‌پذیرتر است: در هوای خشک، صفحه رویی ممکن است ترک بردارد یا بریج از صفحه جدا شود. گیتار کلاسیک کشش کمتری دارد، اما صفحه نازک و تقویتی‌های سبک آن هم به ضربه و خشکی حساس است. برای هر دو، نگهداری در کیف، دور از بخاری و شوفاژ، و کنترل رطوبت اتاق در زمستان ضروری است.
خرید گیتار دست‌دوم: کلاسیک یا آکوستیک؟
در بازار دست‌دوم ایران، هر دو ساز عرضه زیادی دارند. چند نکته کلی در خرید دست‌دوم:
- گیتار کلاسیک دست‌دوم: ترک صفحه، جدا شدن بریج و ارتفاع بالای سیم رایج‌ترین ایرادهاست. چون معمولا تراس راد ندارد، دسته خمیده به‌سختی تعمیر می‌شود.
- گیتار آکوستیک دست‌دوم: بلند شدن بریج، برآمدگی پشت بریج و ارتفاع سیم بالا رایج‌اند. تراس راد امکان تنظیم انحنای دسته را می‌دهد که امتیاز است.
- در هر دو: صدا را در همه فرت‌ها بشنوید، پیچ‌های کوک را امتحان کنید و ساز را زیر نور ببینید.
جمع‌بندی تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک
اگر بخواهیم تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک را در یک جمله بگوییم: کلاسیک برای صدای گرم، نوازندگی انگشتی و موسیقی کلاسیک و لاتین ساخته شده و آکوستیک برای صدای روشن و پرقدرت، همراهی آواز و موسیقی پاپ و فولک. هیچ‌کدام برتر از دیگری نیست؛ ساز درست، سازی است که با سبک و بدن شما جور باشد و شما را به تمرین ترغیب کند.
واژه‌نامه کوتاه
- اکشن: ارتفاع سیم از فرت‌ها؛ هر چه پایین‌تر، نواختن راحت‌تر.
- تراس راد: میله فلزی داخل دسته آکوستیک برای تنظیم انحنا.
- سدل: قطعه استخوانی یا پلاستیکی روی بریج که سیم‌ها از رویش رد می‌شوند.
- شیطانک: قطعه مشابه در بالای دسته.
- کات‌اوی: فرورفتگی بدنه زیر دسته که دسترسی به فرت‌های بالا را آسان می‌کند.
- الکترو آکوستیک / الکترو کلاسیک: گیتار با پیکاپ داخلی برای اتصال به آمپلی فایر.
مثال واقعی: دو هنرجو، دو انتخاب
برای اینکه تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک ملموس‌تر شود، دو هنرجوی فرضی را در نظر بگیرید. سارا ۱۶ ساله است، در آموزشگاه موسیقی ثبت‌نام کرده و معلمش با کتاب‌های آموزش کلاسیک کار می‌کند. سارا عاشق قطعه‌های بی‌کلام اسپانیایی است. برای او گیتار کلاسیک سایز کامل با سیم کشش عادی، انتخاب طبیعی است؛ دسته پهن آن برای تکنیک‌های انگشتی کلاسیک ساخته شده و منابع آموزشی او هم برای همین ساز نوشته شده‌اند.
علی ۲۸ ساله است، می‌خواهد آهنگ‌های پاپ ایرانی و خارجی را بنوازد و با دوستانش بخواند. او معلم ندارد و با ویدیوهای آموزشی یاد می‌گیرد. برای علی گیتار آکوستیک بدنه متوسط مناسب‌تر است؛ صدای روشن آن کنار آواز شنیده می‌شود و نواختن آکورد با پیک روی آن طبیعی است. هفته‌های اول انگشت‌هایش کمی درد می‌گیرد، اما بعد عادت می‌کند.
هر دو انتخاب درست است، چون با هدف و سبک هر کدام جور است. این همان اصلی است که در انتخاب بین این دو ساز باید در نظر داشت.
چه چیزی هنگام امتحان دو ساز در فروشگاه بسنجیم؟
اگر فرصت دارید هر دو ساز را در فروشگاه امتحان کنید، این تست‌ها را انجام دهید تا تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک را با بدن خودتان حس کنید:
- گرفتن آکورد ساده: یک آکورد باز مثل می مینور را روی هر دو ساز بگیرید. کدام دسته در دستتان راحت‌تر است؟
- فشار انگشت: یک نت را در فرت پنجم چند ثانیه نگه دارید. کدام سیم به انگشت فشار کمتری می‌آورد؟
- حجم صدا: با قدرت یکسان بنوازید. کدام صدا برای فضای شما مناسب‌تر است؟
- راحتی بدنه: بنشینید و ساز را چند دقیقه نگه دارید. شانه و دست راست شما راحت است؟
- حس شخصی: کدام صدا شما را به ادامه نواختن ترغیب می‌کند؟ این مهم‌ترین تست است.
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک در هزینه نگهداری
هزینه نگهداری هر دو ساز پایین است، اما تفاوت‌هایی دارد. سیم نایلونی کلاسیک معمولا دیرتر از سیم فلزی کهنه می‌شود و زنگ نمی‌زند، اما در هفته‌های اول بیشتر کش می‌آید. سیم فلزی آکوستیک با عرق دست زودتر زنگ می‌زند و صدایش کدر می‌شود، پس معمولا زودتر باید عوض شود. تنظیم ارتفاع سیم در آکوستیک با تراس راد ساده‌تر است؛ در کلاسیک، تنظیم بیشتر با سوهان زدن سدل انجام می‌شود که کار سازساز است. در مجموع، هزینه سالانه نگهداری هر دو ساز قابل‌توجه نیست و نباید عامل اصلی انتخاب باشد.
اگر بعدا خواستید ساز را عوض کنید
بسیاری از نوازندگان، بعد از یکی دو سال، ساز دوم را هم اضافه می‌کنند؛ کسی که با کلاسیک شروع کرده، آکوستیک می‌خرد و برعکس. مهارت‌های پایه، مثل آکوردها، ریتم و شناخت دسته، به‌راحتی از یکی به دیگری منتقل می‌شوند. چیزی که فرق می‌کند، حس دست راست و نیروی دست چپ است که با چند هفته تمرین جا می‌افتد. برای همین تصمیم بین این دو ساز، تصمیمی برگشت‌ناپذیر نیست. اگر بعدا خواستید ساز را عوض کنید، گیتار قبلی را در آلنیکو آگهی کنید؛ گیتارهای کلاسیک و آکوستیک سالم در بازار دست‌دوم خریدار زیادی دارند.
الکترو آکوستیک یا آمپلی فایر جدا؟
اگر بعد از آشنایی با تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک، به آکوستیک رسیدید و قصد اجرا دارید، یک سؤال دیگر پیش می‌آید: الکترو آکوستیک بخرید یا آکوستیک ساده و بعدا پیکاپ اضافه کنید؟ الکترو آکوستیک کارخانه‌ای معمولا پیکاپ و تیونر داخلی دارد و از روز اول آماده اتصال است. اضافه کردن پیکاپ به گیتار ساده هم شدنی است، اما هزینه و کار سازساز دارد. اگر حتی احتمال کمی برای اجرا یا ضبط مستقیم می‌دهید، الکترو آکوستیک انتخاب عملی‌تری است و در بازار دست‌دوم هم راحت‌تر فروش می‌رود.
پیشنهاد نهایی
اگر هنوز مردد هستید، به این فکر کنید که بیشتر کدام موسیقی را گوش می‌دهید و می‌خواهید کدام قطعه را اول بنوازید. سبک شما، تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک را برایتان معنا می‌کند. سپس آگهی‌های هر دو نوع را در آلنیکو مقایسه کنید و پیش از خرید، ساز را حضوری یا با نمونه صوتی بشنوید.
یک توصیه پایانی
اگر هنوز بین گیتار کلاسیک و آکوستیک مردد هستید، هر دو را دست‌کم چند دقیقه بنوازید و صدای هر کدام را با گوشی ضبط کنید. شنیدن دوباره ضبط‌ها و مشورت با استاد، تصمیم را روشن‌تر می‌کند. به یاد داشته باشید که مهارت‌های پایه بین این دو ساز منتقل می‌شود و انتخاب امروز شما مانع تجربه ساز دیگر در آینده نیست.
پرسش‌های پرتکرار
می‌توانم روی گیتار کلاسیک سیم فلزی ببندم؟
خیر. گیتار کلاسیک برای کشش سیم نایلونی ساخته شده و سیم فلزی به دسته و صفحه آسیب می‌زند.
با گیتار کلاسیک می‌شود آهنگ پاپ زد؟
بله، ولی صدای آن نرم‌تر و کم‌حجم‌تر از آکوستیک است. برای همراهی آواز در سبک پاپ، آکوستیک مناسب‌تر است.
کدام برای همراهی آواز بهتر است؟
گیتار آکوستیک. صدای بلندتر و روشن‌تر آن در کنار صدای خواننده بهتر شنیده می‌شود و نواختن آکوردها با پیک روی آن طبیعی‌تر است. گیتار کلاسیک برای آوازهای آرام و فضای صمیمی هم انتخاب خوبی است، ولی در جمع یا فضای باز صدایش کم می‌آید.
تفاوت گیتار کلاسیک و آکوستیک در نگهداری چیست؟
هر دو به رطوبت و دمای مناسب نیاز دارند. نکات نگهداری را در نگهداری گیتار در زمستان بخوانید.
گیتار کلاسیک و آکوستیک نو و دست‌دوم را در آگهی‌های گیتار آلنیکو ببینید.
