تشخیص گیتار اصل از تقلبی با یک نشانه انجام نمی‌شود؛ باید چند نشانه را کنار هم گذاشت: شماره‌سریال و تطبیقش با مدل، لوگو و شکل سرِ دسته، کیفیت ساخت، قطعات و قیمت. گیتار تقلبی، به‌خصوص کپی‌های گیبسون و PRS، در بازار ایران زیاد دیده می‌شود و بعضی‌شان در نگاه اول خیلی شبیه اصل‌اند. در این راهنما ده نشانه‌ی مهم را مرور می‌کنیم که پیش از پرداخت باید چک کنید.
خلاصه در یک نگاه
- قیمتی که خیلی پایین‌تر از بازار است، اولین زنگ خطر است.
- شماره‌سریال را با سامانه یا راهنمای رسمی برند تطبیق دهید.
- لوگو، شکل سرِ دسته و درپوش تراس راد در کپی‌ها اغلب جزئیات اشتباه دارند.
- برای تشخیص گیتار اصل، کیفیت ساخت و قطعات الکترونیکی را هم ببینید؛ کپی‌ها معمولا از قطعات ارزان استفاده می‌کنند.
فهرست مطالب
کپی، تقلبی و اصل: فرقشان چیست؟
پیش از تشخیص گیتار اصل، باید سه دسته را از هم جدا کنیم:
- گیتار اصل: ساخت خود برند یا کارخانه‌های رسمی آن، با شماره‌سریال معتبر.
- کپی یا رپلیکا: گیتاری که از روی طرح یک مدل معروف ساخته شده و با اسم برند دیگری یا بدون اسم فروخته می‌شود. ساختش لزوما بد نیست و اگر با همین عنوان فروخته شود، تقلب نیست.
- تقلبی (فیک): کپی‌ای که لوگو و اسم برند اصلی را دارد و به‌عنوان اصل فروخته می‌شود. مشکل دقیقا همین‌جاست: خریدار قیمت اصل را می‌پردازد و کپی می‌گیرد.
بعضی برندها نسخه‌ی ارزان‌تر رسمی هم دارند؛ مثلا Epiphone زیرمجموعه‌ی رسمی گیبسون و Squier زیرمجموعه‌ی رسمی فندر است. این‌ها تقلبی نیستند، ولی نباید با قیمت گیبسون یا فندر فروخته شوند. برای آشنایی بیشتر با پدیده‌ی کالای تقلبی، صفحه‌ی Counterfeit consumer good در ویکی‌پدیا را ببینید.
نشانه‌ی ۱: قیمتی که زیادی خوب است
گیتار اصل دست دوم ارزانی است، ولی معجزه نمی‌کند. اگر یک گیبسون لس‌پل یا PRS اصل با قیمتی نزدیک به نصف بازار آگهی شده، احتمال تقلبی بودن خیلی بالاست. قیمت را با آگهی‌های مشابه همان هفته مقایسه کنید؛ در آگهی‌های گیتار الکتریک آلنیکو بازه‌ی رایج قیمت بالای صفحه نوشته شده است. فروشنده‌ای که بی‌دلیل عجله دارد و می‌گوید «امروز بخرید، فردا نیست»، زنگ خطر دوم است.
نشانه‌ی ۲: شماره‌سریال
تقریبا همه‌ی برندهای معتبر شماره‌سریال دارند. محل و فرمتش برای هر برند فرق می‌کند:
- گیبسون: معمولا پشت سرِ دسته، حک‌شده با جوهر. فرمت شماره در دوره‌های مختلف فرق کرده و سال و کارخانه را نشان می‌دهد.
- فندر و اسکوایر: معمولا روی صفحه‌ی اتصال دسته (Neck plate) یا روی سرِ دسته. حرف‌های اول شماره، کشور و دهه‌ی ساخت را نشان می‌دهند.
- آیبانز، یاماها، کورت و بقیه: معمولا پشت سرِ دسته یا روی برچسب داخل بدنه در گیتار آکوستیک.
شماره را بخوانید و با راهنمای شماره‌سریال برند (Serial number decoder) مقایسه کنید: سال و کارخانه‌ای که شماره نشان می‌دهد، باید با مدل و مشخصات گیتار جور باشد. شماره‌ای که با هیچ الگویی نمی‌خواند، یا روی یک لس‌پل با مشخصات سال دیگری است، نشانه‌ی جدی است. یادتان باشد شماره‌سریال هم کپی می‌شود؛ بعضی تقلبی‌ها شماره‌ی یک گیتار اصل را روی همه‌ی نسخه‌ها می‌زنند. برای همین شماره‌سریال به‌تنهایی کافی نیست.
نشانه‌ی ۳: لوگو و سرِ دسته
لوگو در گیتار اصل معمولا با دقت ساخته شده؛ مثلا لوگوی گیبسون در مدل‌های اصلی صدف‌کاری (Inlay) است، نه برچسب صاف. در کپی‌ها فونت، فاصله‌ی حروف یا اندازه‌ی لوگو اغلب کمی اشتباه است. شکل سرِ دسته هم مهم است؛ هر برند فرم مشخصی دارد و کپی‌ها گاهی کمی پهن‌تر، کوتاه‌تر یا با زاویه‌ی متفاوت‌اند. عکس سرِ دسته را با عکس‌های رسمی همان مدل و همان سال، کنار هم مقایسه کنید.
نشانه‌ی ۴: درپوش تراس راد و جزئیات کوچک
جزئیات کوچک جایی است که تقلبی‌ها اشتباه می‌کنند: تعداد پیچ‌های درپوش تراس راد (Truss rod cover)، نوشته‌ی روی آن، شکل و جنس دکمه‌های پیچ صدا، فاصله‌ی پیکاپ‌ها و جای سلکتور پیکاپ. هر کدام از این‌ها را با مشخصات رسمی مدل مقایسه کنید.
نشانه‌ی ۵: کیفیت ساخت و فرت‌ها
گیتار اصل، حتی مدل اقتصادی برندهای معتبر، معمولا فرت‌کاری تمیزی دارد: لبه‌ی فرت‌ها صاف است و دست را نمی‌برد، دسته صاف و فاصله‌ها دقیق است. در کپی‌ها لبه‌ی تیز فرت، رنگ ناصاف، درزهای ناتمیز اتصال دسته به بدنه و ناصافی در بایندینگ (نوار دور بدنه) زیاد دیده می‌شود.
نشانه‌ی ۶: قطعات الکترونیکی و حفره‌ی کنترل‌ها
اگر فروشنده اجازه داد، درپوش پشت گیتار را باز کنید. در گیتار اصل، سیم‌کشی و لحیم‌ها مرتب‌اند و پتانسیومترها معمولا برند و کد مشخص دارند. در کپی‌ها سیم‌کشی شلوغ، لحیم‌های ناتمیز و قطعات بی‌نام رایج است. پیکاپ‌ها را هم ببینید؛ پیکاپ اصل معمولا نوشته یا کد مشخص دارد.
نشانه‌ی ۷: وزن و نوع اتصال دسته
بعضی مدل‌ها وزن و ساختار مشخصی دارند. مثلا لس‌پل اصل دسته‌ی چسبی (Set-neck) دارد، نه پیچی؛ کپی‌ای که دسته‌اش با پیچ وصل شده، اصل نیست. وزن غیرعادی، خیلی سبک یا خیلی سنگین برای آن مدل، هم می‌تواند نشانه‌ی چوب متفاوت باشد.
نشانه‌ی ۸: گوشی‌ها (کوک‌ها) و بریج
برندهای معتبر از گوشی و بریج برندهای شناخته‌شده استفاده می‌کنند. گوشی‌های سبک، لق یا بدون نوشته، و بریج با آبکاری ناصاف، نشانه‌ی قطعات ارزان است. البته گوشی و بریج گاهی در گیتار اصل هم عوض می‌شود؛ از فروشنده بپرسید.
نشانه‌ی ۹: مدارک و تاریخچه
فاکتور خرید، کارت گارانتی، جعبه و کیس اصلی و برچسب‌ها، هر کدام به تشخیص گیتار اصل کمک می‌کند. فروشنده‌ای که می‌داند گیتار را از کجا خریده و تاریخچه‌اش را روشن توضیح می‌دهد، قابل اعتمادتر است. البته مدارک هم جعل می‌شوند؛ آن‌ها را کنار بقیه‌ی نشانه‌ها بسنجید.
نشانه‌ی ۱۰: نظر یک کارشناس
اگر بعد از همه‌ی این‌ها هنوز مطمئن نیستید، به یک کارشناس یا تعمیرکار باتجربه نشان بدهید. کسی که هر هفته ده‌ها گیتار می‌بیند، بسیاری از کپی‌ها را در چند ثانیه تشخیص می‌دهد. در آلنیکو می‌توانید روی آگهی کارشناسی رایگان بخواهید تا کارشناس آگهی را بررسی کند و سؤال‌هایی که باید از فروشنده بپرسید را بگوید.
تشخیص گیتار اصل در برندهای پرطرفدار
گیبسون
گیبسون پرکپی‌ترین برند بازار است؛ به‌خصوص لس‌پل و SG. در تشخیص گیتار اصل گیبسون این‌ها را ببینید: لوگوی صدف‌کاری‌شده و دقیق روی سرِ دسته، شکل «کتاب باز» در بالای سرِ دسته، شماره‌سریال جوهری پشت سرِ دسته با فرمت درست دوره‌ی ساخت، دسته‌ی چسبی، و کیفیت بایندینگ و رنگ. بسیاری از کپی‌ها در جزئیات سرِ دسته و درپوش تراس راد اشتباه دارند و قطعات الکترونیکی‌شان بی‌نام است. اپیفون لس‌پل، کپی نیست؛ نسخه‌ی رسمی و ارزان‌تر است و سرِ دسته‌ی متفاوتی دارد.
فندر و اسکوایر
در فندر، شماره‌سریال روی Neck plate یا سرِ دسته، کشور ساخت (آمریکا، مکزیک، ژاپن یا اندونزی) و کیفیت برچسب لوگو مهم است. در مدل‌های فندر، دسته معمولا پیچی است و پشت پاشنه‌ی دسته، تاریخ و کد مدل نوشته شده که با باز کردن دسته دیده می‌شود. اسکوایر نسخه‌ی رسمی و اقتصادی فندر است؛ گیتاری که لوگوی فندر دارد ولی کیفیت و مشخصات اسکوایر را دارد، باید شک برانگیزد.
PRS
کپی‌های PRS در سال‌های اخیر زیاد شده‌اند. پرنده‌های صدف‌کاری روی دسته، شکل سرِ دسته، کیفیت نقش‌ونگار چوب (Flame top) و تفاوت سری‌های اصلی (Core، S2، SE) را بشناسید. SE سری رسمی و اقتصادی PRS است و ساخت کره یا اندونزی دارد؛ تقلبی نیست.
گیتار آکوستیک
در گیتار آکوستیک، از سوراخ صدا داخل بدنه را ببینید: برچسب سازنده، شماره‌سریال و مهر کیفیت. لبه‌ی چوب را در سوراخ صدا نگاه کنید؛ صفحه‌ی تمام‌چوب (Solid top) در لبه، رگه‌ی چوب یکپارچه دارد و صفحه‌ی لایه‌ای چند لایه‌ی مشخص. اگر فروشنده گیتار را «تمام‌چوب» معرفی کرده و لبه چندلایه است، اطلاعات آگهی درست نیست. راهنمای کامل را در خرید گیتار آکوستیک دست دوم بخوانید.
سؤال‌هایی که باید از فروشنده بپرسید
در تشخیص گیتار اصل، رفتار و جواب‌های فروشنده هم نشانه است. این سؤال‌ها را بپرسید:
- گیتار را از کجا و چه سالی خریده‌اید؟ فاکتور دارید؟
- چه قطعاتی تعویض شده؟ قطعات اصلی را دارید؟
- اجازه می‌دهید درپوش پشت گیتار را باز کنم؟
- اجازه می‌دهید گیتار را به یک تعمیرکار یا کارشناس نشان بدهم؟
فروشنده‌ی گیتار اصل معمولا از این سؤال‌ها استقبال می‌کند. اگر فروشنده از جواب طفره می‌رود، اجازه‌ی بررسی نمی‌دهد یا عجله‌ی غیرعادی دارد، احتیاط کنید.
ترفندهای رایج فروشندگان گیتار تقلبی
- عکس‌های اینترنتی: عکس آگهی، عکس گیتار اصل از اینترنت است و گیتاری که می‌بینید با آن فرق دارد. همیشه از فروشنده بخواهید عکس‌هایی با زاویه‌ی خاص یا کنار یک شیء مشخص بفرستد.
- «از خارج آورده‌ام»: این جمله هیچ چیزی را ثابت نمی‌کند؛ گیتار تقلبی هم از خارج می‌آید.
- «فقط امروز این قیمت»: فشار زمانی برای این است که فرصت بررسی نداشته باشید.
- بیعانه پیش از دیدن: هرگز برای گیتاری که ندیده‌اید، پول واریز نکنید.
بیشتر این ترفندها را در کلاهبرداری خرید ساز توضیح داده‌ایم.
اگر گیتار کپی است، ارزش خرید دارد؟
گاهی بله. یک کپی خوش‌ساخت با قیمت منصفانه‌ی کپی، می‌تواند ساز تمرینی خوبی باشد؛ به شرط این‌که بدانید کپی است و قیمت کپی بپردازید. مشکل وقتی پیش می‌آید که کپی با قیمت اصل فروخته شود. ارزش فروش دوباره‌ی کپی هم پایین است و موقع فروش باید صادقانه بگویید کپی است. اگر بودجه‌ی محدودی دارید، معمولا نسخه‌ی رسمی و اقتصادی برند، مثل اپیفون، اسکوایر یا PRS SE، از کپی بهتر است: کیفیت قابل اطمینان، ارزش فروش دوباره و دردسر کمتر.
تشخیص گیتار اصل در خرید اینترنتی
در خرید از روی آگهی، پیش از رفتن به محل، این عکس‌ها را بخواهید: سرِ دسته از جلو و پشت با شماره‌سریال خوانا، Neck plate یا برچسب داخل بدنه، حفره‌ی کنترل‌ها با درپوش باز، و پیکاپ‌ها از نزدیک. اگر فروشنده این عکس‌ها را نمی‌دهد، وقتتان را برای دیدن گیتار تلف نکنید. اگر عکس‌ها را داد، آن‌ها را با مشخصات رسمی مقایسه کنید و بعد برای دیدن حضوری قرار بگذارید. تشخیص گیتار اصل از روی عکس هیچ‌وقت صددرصد نیست، ولی خیلی از تقلبی‌ها را همان‌جا می‌شود حذف کرد.
چرا گیتار تقلبی در بازار ایران زیاد است؟
چند دلیل دست‌به‌دست هم داده تا گیتار تقلبی در بازار ایران رایج شود. اول، فاصله‌ی زیاد قیمت گیتار اصل برندهای مطرح با درآمد بیشتر نوازندگان، که تقاضا برای «لس‌پل ارزان» یا «PRS ارزان» را بالا می‌برد. دوم، نبود نمایندگی رسمی برای بسیاری از برندها، که یعنی خریدار نمی‌تواند به‌سادگی اصالت را از یک مرجع رسمی استعلام کند. سوم، کیفیت بالای بعضی کپی‌های امروزی، که تشخیص گیتار اصل را برای خریدار تازه‌کار سخت‌تر کرده است. نتیجه این است که خریدار باید خودش آگاه‌تر باشد و هر نشانه را جدی بگیرد.
برندهایی که کمتر کپی می‌شوند
همه‌ی برندها به یک اندازه هدف کپی‌کارها نیستند. برندهای اقتصادی و میان‌رده مثل یاماها، کورت، آیبانز و استگ کمتر کپی می‌شوند، چون اختلاف قیمت اصل و کپی‌شان آن‌قدر زیاد نیست که کپی‌کاری به‌صرفه باشد. برندهای گران و نمادین، مثل گیبسون، فندر آمریکایی، PRS و مارتین، بیشترین کپی را دارند. پس هرچه برند و مدل گران‌تر و معروف‌تر است، دقت شما در تشخیص گیتار اصل باید بیشتر باشد. البته این قانون مطلق نیست؛ کپی برندهای میان‌رده هم پیدا می‌شود، فقط کمتر.
چک‌لیست پنج‌دقیقه‌ای در محل
وقتی به دیدن گیتار رفتید، این کارها را به ترتیب انجام دهید:
1. شماره‌سریال را بخوانید و عکس بگیرید تا بعدا با راهنمای برند تطبیق دهید.
2. سرِ دسته را از جلو و پشت با دقت ببینید: لوگو، شکل، درپوش تراس راد.
3. اتصال دسته به بدنه را بررسی کنید: چسبی یا پیچی، و تمیزی درز.
4. لبه‌ی فرت‌ها را با انگشت لمس کنید؛ لبه‌ی تیز نشانه‌ی کار ناتمیز است.
5. اگر اجازه داد، درپوش پشت را باز کنید و سیم‌کشی و قطعات را ببینید.
6. گیتار را به آمپ وصل کنید، سلکتور پیکاپ و پیچ‌های صدا را امتحان کنید و به نویز و خش‌خش گوش دهید.
7. وزن گیتار را با مشخصات آن مدل در ذهنتان مقایسه کنید.
این هفت قدم پنج تا ده دقیقه بیشتر وقت نمی‌گیرد و بیشتر تقلبی‌ها را همین‌جا نشان می‌دهد.
تشخیص گیتار اصل وقتی خودتان فروشنده‌اید
اگر گیتار اصلی دارید و می‌خواهید بفروشید، می‌توانید کار خریدار را آسان کنید و سریع‌تر بفروشید: عکس واضح شماره‌سریال، Neck plate یا برچسب داخل بدنه را در آگهی بگذارید، فاکتور و جعبه‌ی اصلی را نشان دهید و قطعاتی را که عوض کرده‌اید، صادقانه بنویسید. خریداری که اصالت را از همان آگهی ببیند، با اطمینان و قیمت بهتری تماس می‌گیرد. راهنمای کامل را در فروش ساز دست دوم بخوانید.
گیتار اصل با قطعات تعویض‌شده
یک حالت رایج دیگر، گیتار اصلی است که بعضی قطعاتش عوض شده: پیکاپ‌های غیراصل، گوشی‌های جدید، بریج متفاوت یا حتی دسته‌ی تعویضی. چنین گیتاری تقلبی نیست، ولی ارزشش با گیتار کاملا اصل فرق دارد. تعویض پیکاپ یا گوشی معمولا ارزش را کمی کم می‌کند، مگر این‌که قطعه‌ی اصلی همراه گیتار باشد. تعویض دسته یا بدنه، تغییر بزرگی است و گیتار عملا ترکیبی از دو ساز می‌شود؛ ارزشش باید خیلی پایین‌تر از گیتار کاملا اصل حساب شود. در تشخیص گیتار اصل، از فروشنده بپرسید چه چیزی عوض شده و چرا، و قطعه‌های تعویضی را با مشخصات رسمی مدل مقایسه کنید.
اصالت در گیتارهای قدیمی (وینتیج)
گیتارهای قدیمی برندهای معروف، که کلکسیونرها دنبالشان هستند، دنیای جداگانه‌ای دارند. در این گیتارها حتی تعویض یک پیچ یا خازن روی ارزش اثر می‌گذارد و تشخیص اصالت به دانش تخصصی نیاز دارد. اگر قصد خرید یک گیتار قدیمی گران را دارید، حتما از کارشناس متخصص همان برند کمک بگیرید و تاریخچه‌ی ساز را تا جای ممکن دنبال کنید.
خلاصه
تشخیص گیتار اصل از تقلبی با یک نگاه انجام نمی‌شود، ولی با چند دقیقه دقت، بیشتر کپی‌ها را می‌شود شناخت. قیمت را با بازار بسنجید، شماره‌سریال را تطبیق دهید، جزئیات سرِ دسته و کیفیت ساخت را ببینید، قطعات را بررسی کنید و اگر شک دارید، از کارشناس کمک بگیرید. گیتاری که از همه‌ی این مراحل سربلند بیرون بیاید، با خیال راحت خریده می‌شود و موقع فروش دوباره هم ارزشش را حفظ می‌کند. اگر گیتاری که دنبالش هستید الان آگهی ندارد، آن را در ساز یاب آلنیکو ثبت کنید تا وقتی آگهی‌اش آمد، خبرتان کنیم و با حوصله و بدون عجله، همه‌ی این نشانه‌ها را بررسی کنید. یک خرید حساب‌شده، ارزش چند روز صبر بیشتر را دارد؛ گیتار اصل و سالم، سال‌ها همراه شما می‌ماند و هر وقت خواستید آن را بفروشید، خریدار خودش را پیدا می‌کند.
آگهی‌های تازه‌ی گیتار در آلنیکو
Yamaha C 40۳۱٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
Goodman C941.BK۲۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان
Yamaha Ak30۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
Ibanez GRG131DX۷۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانپرسشهای پرتکرار
مهم‌ترین نشانه برای تشخیص گیتار اصل چیست؟
هیچ نشانه‌ی تکی کافی نیست؛ قیمت، شماره‌سریال، لوگو و سرِ دسته، و کیفیت ساخت را با هم بسنجید.
اپیفون یا اسکوایر تقلبی هستند؟
خیر. این‌ها برندهای رسمی و ارزان‌تر گیبسون و فندرند و تقلبی نیستند؛ فقط نباید با قیمت گیبسون یا فندر فروخته شوند.
شماره‌سریال برای تشخیص گیتار اصل کافی است؟
نه، چون شماره‌سریال هم کپی می‌شود. باید کنار بقیه‌ی نشانه‌ها بررسی شود.
اگر بعد از خرید فهمیدم گیتار تقلبی است چه کنم؟
اگر فروشنده گیتار را صراحتا اصل معرفی کرده بود، با مدارک گفت‌وگو و آگهی، پیگیری قانونی ممکن است. بهتر است همیشه پیش از پرداخت بررسی کنید.
گیتار ساخت چین حتما تقلبی است؟
خیر. بسیاری از برندهای معتبر، از جمله اپیفون، اسکوایر و سری‌های اقتصادی برندهای دیگر، به‌صورت رسمی در چین یا اندونزی ساخته می‌شوند. کشور ساخت به‌تنهایی نشانه‌ی تقلب نیست؛ تقلب یعنی گیتاری که به اسم یک برند و مدل گران فروخته شود ولی ساخت آن برند نباشد.
کارشناسی آلنیکو اصالت گیتار را تأیید می‌کند؟
کارشناسی آلنیکو آگهی را بررسی می‌کند، نشانه‌های مشکوک را می‌گوید و سؤال‌هایی که باید از فروشنده بپرسید را پیشنهاد می‌دهد. برای گیتارهای خیلی گران، بررسی حضوری توسط تعمیرکار باتجربه را هم کنار آن انجام دهید.
آیا می‌شود تقلبی بودن را از روی صدا فهمید؟
گاهی؛ پیکاپ‌های ارزان معمولا نویز بیشتر و صدای ضعیف‌تری دارند. ولی صدا به‌تنهایی نشانه‌ی مطمئنی نیست، چون گیتار اصل هم ممکن است پیکاپ تعویضی داشته باشد.
آگهی‌های گیتار دست دوم را در آلنیکو ببینید و پیش از خرید، کارشناسی رایگان بخواهید.
