خرید کیبورد دست دوم: راهنمای انتخاب و تست

در خرید کیبورد دست دوم، سه چیز از همه مهم‌تر است: کیبورد برای کاری که می‌خواهید (تمرین، اجرای مجالس یا آهنگسازی) مناسب باشد، اگر موسیقی ایرانی می‌نوازید ربع پرده و ریتم ایرانی داشته باشد، و همه‌ی کلیدها، دکمه‌ها و خروجی‌ها سالم باشند. کیبورد ارنجر ساز پرکاربردی است که با صدها صدا و ریتم آماده، یک نفر را به اندازه‌ی یک گروه کوچک توانا می‌کند. در این راهنما برندها و رده‌ها را مقایسه می‌کنیم، می‌گوییم ربع پرده چرا برای بازار ایران مهم است و یک چک‌لیست کامل تست می‌دهیم.

کیبورد ارنجر چیست؟

کیبورد ارنجر (Arranger Keyboard) سازی است که علاوه بر صدای سازهای مختلف، «استایل» یا ریتم آماده دارد: شما با دست چپ آکورد می‌گیرید و کیبورد درامز، بیس و همراهی را هماهنگ با آکورد شما می‌نوازد. با دست راست هم ملودی می‌زنید. به همین دلیل کیبورد در ایران ساز اصلی مجالس، کلاس‌های موسیقی پاپ و تمرین خانگی است.

کیبورد با پیانو دیجیتال فرق دارد: پیانو دیجیتال روی حس و صدای پیانو تمرکز دارد و کلاویه‌ی سنگین دارد، کیبورد روی تنوع صدا و ریتم. اگر هدفتان یادگیری پیانو کلاسیک است، مطلب کیبورد یا پیانو دیجیتال را بخوانید. اگر هم فقط برای آهنگسازی با کامپیوتر ساز می‌خواهید، میدی کنترلر ارزان‌تر است.

ربع پرده و ریتم ایرانی: نکته‌ی مخصوص بازار ایران

موسیقی ایرانی فواصلی دارد که در گام غربی نیست؛ مثل «سری» و «کرن» که حدودا نیم‌پرده را نصف می‌کنند. کیبوردی که امکان تنظیم کوک نت‌ها (Scale Tune یا Sub Scale) را دارد، می‌تواند این فواصل را بنوازد و دستگاه‌هایی مثل شور، دشتی و سه‌گاه را درست اجرا کند. کیبوردهای ارنجر حرفه‌ای مثل سری Korg Pa و Yamaha PSR-SX این امکان را دارند و بسیاری از مدل‌های ارزان‌تر هم دارند، ولی راحتی کار با آن بین مدل‌ها خیلی فرق می‌کند.

ریتم‌های ایرانی (۶/۸، شش‌وهشت عروسی، بندری، ریتم‌های محلی) معمولا به‌صورت «ست» یا «استایل» جدا روی کیبورد بارگذاری می‌شوند. پیش از خرید کیبورد دست دوم، از فروشنده بپرسید چه ست ریتم ایرانی روی دستگاه نصب است، آیا امکان نصب ست جدید از طریق USB وجود دارد و حافظه‌ی دستگاه برای این کار کافی است یا نه. برای آشنایی با مفهوم کوک در موسیقی، صفحه‌ی Microtonal music در ویکی‌پدیا را ببینید.

برندها و رده‌ها

یاماها (Yamaha)

• سری PSR-E (مثل E373، E473): سطح ورود و آموزشی؛ سبک، ارزان و مناسب شروع.
• سری PSR-S و PSR-SX (مثل SX600، SX700، SX900): رده‌ی میانی و حرفه‌ای؛ صدای خیلی بهتر، ربع پرده‌ی کامل و محبوب در مجالس.
• سری Genos: رده‌ی بالا؛ گران و کمیاب در بازار دست دوم.

کرگ (Korg)

• سری Pa (مثل Pa300، Pa600، Pa700، Pa1000): در ایران به‌خاطر ربع پرده‌ی راحت و ریتم‌های ایرانی خیلی محبوب است. Pa700 و Pa1000 انتخاب رایج نوازندگان مجالس‌اند.

کاسیو (Casio)

• سری CT-X و CT-S: اقتصادی، سبک و مناسب کودکان و شروع. بعضی مدل‌ها امکان تنظیم کوک دارند.

رولند (Roland)

• سری E-A7 و BK: صدای خوب و طراحی قدیمی‌تر؛ در بازار دست دوم کمتر از یاماها و کرگ دیده می‌شوند.

در بازار دست دوم ایران، یاماها و کرگ بیشترین آگهی را دارند و قطعه و تعمیرکارشان هم راحت‌تر پیدا می‌شود. این خودش در خرید کیبورد دست دوم مزیت است.

چند کلید لازم دارید؟

• ۶۱ کلید: استاندارد کیبورد ارنجر؛ برای اجرای مجالس، تمرین و آموزش کافی است.
• ۷۶ کلید: برای کسی که با دست چپ بیس یا آکوردهای گسترده می‌زند و جای بیشتری می‌خواهد. سنگین‌تر و گران‌تر است.
• ۸۸ کلید: در کیبوردهای ارنجر کمیاب است و معمولا جای آن پیانو دیجیتال انتخاب می‌شود.

کلاویه‌ی کیبوردها معمولا سبک است. اگر بیشتر پیانو می‌نوازید، حتما پیش از خرید روی آن بنوازید.

چک‌لیست تست در خرید کیبورد دست دوم

۱. همه‌ی کلیدها

از پایین‌ترین تا بالاترین کلید را یکی‌یکی آرام و محکم بزنید. کلیدی که صدا ندارد، صدایش بلندتر یا آهسته‌تر از بقیه است یا دیر صدا می‌دهد، سنسورش ایراد دارد. تعمیر سنسور ممکن است، ولی هزینه‌اش را در قیمت حساب کنید.

۲. حساسیت به ضربه (Touch Response)

یک صدای پیانو انتخاب کنید و کلیدها را نرم و محکم بزنید؛ صدا باید متناسب با شدت ضربه تغییر کند. اگر نمی‌کند، اول مطمئن شوید Touch Response در تنظیمات خاموش نیست.

۳. ریتم‌ها و همراهی خودکار

چند استایل، از جمله ریتم ایرانی، را روشن کنید و آکورد بگیرید. ببینید همراهی درست عوض می‌شود و دکمه‌های Intro، Ending، Fill و Variation کار می‌کنند.

۴. ربع پرده

در تنظیمات Scale Tune، یک نت را ربع پرده پایین بیاورید و ببینید تغییر اعمال می‌شود. اگر فروشنده پریست‌های دستگاه ایرانی ذخیره کرده، آن‌ها را هم امتحان کنید.

۵. اسپیکرها و خروجی‌ها

صدا را تا جای ممکن بالا ببرید و به لرزش یا خش اسپیکرها گوش دهید. خروجی هدفون و خروجی Line Out را با کابل امتحان کنید؛ برای مجالس، خروجی سالم ضروری است.

۶. دکمه‌ها، صفحه‌نمایش و پیچ‌ها

همه‌ی دکمه‌ها را بزنید و صفحه‌نمایش را برای خط، لکه یا پیکسل مرده ببینید. در کرگ‌های سری Pa صفحه‌ی لمسی را هم در همه‌ی گوشه‌ها تست کنید. جوی‌استیک یا چرخ Pitch را تکان دهید و ببینید به وسط برمی‌گردد.

۷. درگاه USB و حافظه

یک فلش را وصل کنید و ببینید دستگاه آن را می‌خواند. برای نصب ست ریتم و ذخیره‌ی پریست‌ها، این درگاه حیاتی است.

۸. آداپتور و ورودی پدال

آداپتور اصلی را بخواهید؛ آداپتور نامناسب به برد دستگاه آسیب می‌زند. اگر پدال ساستین دارید، ورودی پدال را هم تست کنید.

قیمت کیبورد دست دوم

قیمت به برند، سری، سال تولید، وضعیت دستگاه و ست‌های نصب‌شده بستگی دارد. سری‌های آموزشی ارزان‌ترین‌اند و سری‌های حرفه‌ای مجالس، مثل Korg Pa1000 یا Yamaha PSR-SX900، گران‌ترین. بهترین راه برای سنجش قیمت در بازاری که هر هفته عوض می‌شود، مقایسه‌ی چند آگهی هم‌مدل است. در آگهی‌های کیبورد دست دوم آلنیکو بازه‌ی قیمت رایج همان روز بالای صفحه نوشته شده است.

این موارد قیمت را بالا نگه می‌دارد:

• کیف و جعبه‌ی اصلی، پایه و پدال همراه.
• ست ریتم ایرانی کامل و مرتب.
• به‌روز بودن نرم‌افزار دستگاه.

و این موارد را باید از قیمت کم کرد:

• کلید یا دکمه‌ی معیوب.
• صفحه‌نمایش آسیب‌دیده.
• اسپیکر خش‌دار.

کیبورد برای چه کسی؟

• کودک یا نوجوانی که تازه شروع می‌کند: یک کیبورد آموزشی ۶۱ کلید با حساسیت به ضربه، مثل سری PSR-E یاماها یا CT-X کاسیو، کافی است.
• نوازنده‌ی مجالس: کرگ سری Pa یا یاماها PSR-SX با ربع پرده‌ی راحت و ست ریتم ایرانی کامل.
• خواننده‌ای که می‌خواهد خودش را همراهی کند: یک کیبورد میان‌رده با استایل‌های متنوع.
• کسی که پیانو یاد می‌گیرد: کیبورد انتخاب درستی نیست؛ پیانو دیجیتال با کلاویه‌ی سنگین بخرید.

اشتباه‌های رایج در خرید کیبورد دست دوم

• خرید کیبورد بدون ربع پرده برای کسی که موسیقی ایرانی می‌نوازد.
• تست نکردن همه‌ی کلیدها و اکتفا به چند آکورد.
• نادیده گرفتن خروجی‌ها، که برای اجرای مجالس ضروری‌اند.
• خرید کیبورد ارنجر برای یادگیری پیانو کلاسیک.
• حساب کردن روی ست ریتمی که روی دستگاه نصب نیست و باید جدا خریده شود.

خرید امن کیبورد دست دوم

کیبورد را حضوری تست کنید و پیش از دیدن، بیعانه نپردازید. اگر مطمئن نیستید قیمت منصفانه است یا دستگاه با توضیح آگهی می‌خواند، از کارشناسی رایگان آلنیکو کمک بگیرید. اگر مدل مورد نظرتان الان آگهی ندارد، آن را در ساز یاب ثبت کنید تا وقتی آگهی‌اش منتشر شد، خبرتان کنیم.

کیبورد یا ارگ؟ یک اسم، دو برداشت

در ایران به کیبورد ارنجر خیلی وقت‌ها «ارگ» هم می‌گویند؛ مثلا «ارگ یاماها» یا «ارگ کرگ». این همان کیبورد ارنجر است و با ارگ کلیسایی یا ارگ هموند (Hammond) که صدای متفاوت و ساختار جدا دارند، یکی نیست. اگر در آگهی‌ها دنبال «ارگ دست دوم» می‌گردید، منظور بیشتر فروشنده‌ها همین کیبوردهای ارنجر است. در خرید کیبورد دست دوم، به‌جای اسم، مدل دقیق را ملاک بگذارید؛ مدل است که امکانات و قیمت را تعیین می‌کند.

کیبورد دست دوم برای اجرای مجالس

اگر کیبورد را برای عروسی، تولد و مراسم می‌خرید، چند نکته‌ی اضافه مهم می‌شود:

• کیفیت صداهای اصلی: صدای پیانو، استرینگ، ساکسیفون و سازهای ایرانی که در مجلس زیاد استفاده می‌شوند، باید تمیز و باورپذیر باشند. در رده‌های بالاتر این صداها خیلی بهترند.
• سرعت تعویض ریتم و صدا: در اجرای زنده باید با یک دکمه بین آهنگ‌ها جابه‌جا شوید. امکان ذخیره‌ی «Registration» یا «Performance» برای هر آهنگ را بررسی کنید.
• استحکام بدنه: کیبوردی که مدام جابه‌جا می‌شود، در گوشه‌ها و محل اتصال آداپتور آسیب می‌بیند. این قسمت‌ها را با دقت ببینید.
• خروجی‌های جدا: برای وصل شدن به سیستم صوتی مجلس، خروجی چپ و راست سالم لازم است. خش یا قطع و وصل شدن در خروجی، وسط مجلس دردسر بزرگی است.
• کیف حمل محکم: اگر همراه دستگاه نیست، هزینه‌اش را در بودجه بگذارید.

بسیاری از نوازندگان مجالس بعد از چند سال، کیبوردشان را با مدل جدیدتر عوض می‌کنند؛ برای همین در بازار دست دوم، کیبوردهای حرفه‌ای سالم با ست ریتم کامل زیاد پیدا می‌شود. خرید کیبورد دست دوم از نوازنده‌ای که دستگاه را خوب نگه داشته، معمولا معامله‌ی خوبی است.

تجهیزات جانبی که کنار کیبورد لازم دارید

• پایه: پایه‌ی X شکل ارزان و جمع‌شو برای جابه‌جایی، پایه‌ی Z یا میزی برای خانه.
• پدال ساستین: برای صداهای پیانو تقریبا ضروری است.
• هدفون: برای تمرین شبانه در آپارتمان.
• اسپیکر یا آمپلی‌فایر: برای مجالس، اسپیکرهای داخلی کیبورد کافی نیست.
• کاور یا کیف: برای جلوگیری از گرد و غبار و ضربه.

اگر فروشنده این‌ها را همراه دستگاه می‌فروشد، ارزش معامله بیشتر می‌شود. در خرید کیبورد دست دوم، وسایل جانبی را هم یکی‌یکی تست کنید؛ پدال ساستین معیوب یا پایه‌ی لق رایج است.

به‌روزرسانی نرم‌افزار و ست‌های ریتم

کیبوردهای میان‌رده و حرفه‌ای نرم‌افزار (OS) دارند که سازنده گاهی به‌روزش می‌کند. نسخه‌ی نرم‌افزار را در منوی دستگاه ببینید و با آخرین نسخه‌ی موجود در سایت سازنده مقایسه کنید. به‌روزرسانی گاهی ایرادها را رفع یا امکانات اضافه می‌کند. ست‌های ریتم ایرانی هم معمولا برای نسخه‌ی خاصی از نرم‌افزار ساخته می‌شوند؛ اگر نرم‌افزار را به‌روز می‌کنید، مطمئن شوید ست‌های فعلی‌تان با نسخه‌ی جدید سازگارند. از ست‌ها و پریست‌هایتان روی فلش نسخه‌ی پشتیبان بگیرید.

نگهداری کیبورد بعد از خرید

• کیبورد را دور از تابش مستقیم آفتاب و بخاری نگه دارید؛ گرما به صفحه‌نمایش و قطعات پلاستیکی آسیب می‌زند.
• کلیدها را با پارچه‌ی کمی مرطوب و بدون مواد شوینده‌ی قوی تمیز کنید.
• آداپتور را بعد از استفاده از برق بکشید و هیچ‌وقت آداپتور غیر اصلی با ولتاژ متفاوت وصل نکنید.
• در زمستان، اگر کیبورد را از هوای سرد به خانه‌ی گرم می‌آورید، چند دقیقه صبر کنید تا به دمای اتاق برسد و بعد روشنش کنید.

خرید از فروشگاه یا از شخص؟

فروشگاه‌ها معمولا دستگاه را سرویس‌شده و گاهی با ضمانت کوتاه‌مدت می‌فروشند؛ قیمتشان کمی بالاتر است. فروشندگان شخصی ارزان‌ترند، ولی تست و بررسی کاملا با شماست. در هر دو حالت، چک‌لیست بالا را کامل اجرا کنید. در آلنیکو کنار هر آگهی می‌بینید فروشنده فروشگاه است یا شخص، و فروشگاه‌های تأییدشده نشان جدا دارند. این‌ها کمک می‌کند در خرید کیبورد دست دوم انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.

ارزش فروش دوباره

یاماها و کرگ در بازار ایران ارزش خود را بهتر از بقیه حفظ می‌کنند، چون تقاضا برایشان همیشه هست. اگر کیبورد را تمیز نگه دارید، جعبه و آداپتور اصلی را داشته باشید و ست ریتم مرتبی رویش باشد، وقتی خواستید ارتقا بدهید، با اختلاف قیمت کمی می‌توانید سراغ مدل بالاتر بروید. همین، خرید کیبورد دست دوم را برای شروع به انتخاب منطقی‌تری نسبت به خرید نو تبدیل می‌کند.

از کجا بفهمیم کیبورد چقدر کار کرده؟

کیبورد کیلومترشمار ندارد، ولی نشانه‌هایش را می‌شود دید:

• براقی کلیدهای پرکاربرد: کلیدهای وسط کیبورد، جایی که بیشتر نواخته می‌شود، در دستگاه پرکار کمی براق‌تر یا ساییده‌تر از کلیدهای دو سر هستند.
• دکمه‌های پرکاربرد: دکمه‌های Start/Stop، Fill و تعویض صدا در کیبورد مجالس بیشتر ساییده می‌شوند. اگر دکمه‌ای سفت شده یا باید محکم فشارش داد، کار زیادی کرده است.
• محل اتصال آداپتور: اگر لق است یا با تکان دادن کابل، دستگاه خاموش و روشن می‌شود، کیبورد زیاد جابه‌جا شده.
• گوشه‌ها و لبه‌ها: ضربه و خط در گوشه‌ها یعنی دستگاه زیاد حمل شده.

کار زیاد لزوما بد نیست؛ بسیاری از کیبوردهای پرکار سال‌ها سالم کار می‌کنند. ولی در خرید کیبورد دست دوم، این نشانه‌ها در قیمت منصفانه اثر دارند و می‌توانید بر اساسشان چانه بزنید.

مقایسه‌ی دقیق‌تر رده‌ها

تفاوت رده‌ها فقط در قیمت نیست؛ در کیفیت صدا و راحتی کار هم هست:

• رده‌ی آموزشی (مثل PSR-E و CT-X): صداهای قابل‌قبول، استایل‌های پایه، اسپیکر کوچک. برای شروع و تمرین کافی است، ولی برای مجلس، صدا و امکانات محدود است. ربع پرده در بعضی مدل‌ها هست، اما تنظیمش وقت‌گیرتر است.
• رده‌ی میانی (مثل PSR-SX600 یا Pa300 و Pa600): صدای خیلی بهتر، ربع پرده‌ی راحت با دکمه‌ی اختصاصی، امکان نصب ست ریتم و ذخیره‌ی پریست. نقطه‌ی تعادل برای بیشتر نوازندگان.
• رده‌ی حرفه‌ای (مثل PSR-SX900 یا Pa1000): صدای نزدیک به سازهای واقعی، صفحه‌ی لمسی بزرگ، خروجی‌های بیشتر و امکان ضبط. برای نوازنده‌ی حرفه‌ای مجالس که دستگاه ابزار کارش است.

اگر بودجه اجازه می‌دهد، در خرید کیبورد دست دوم، رده‌ی میانی نسل قبل معمولا ارزش بیشتری از رده‌ی آموزشی نو دارد: صدای بهتر و امکانات بیشتر با قیمت نزدیک.

کیبورد برای آموزش کودک

برای کودکی که در کلاس کیبورد یا موسیقی پاپ ثبت‌نام کرده، یک کیبورد آموزشی ۶۱ کلید با حساسیت به ضربه کافی است. حساسیت به ضربه مهم است، چون کودک باید یاد بگیرد با شدت ضربه صدا را کم و زیاد کند. از کیبوردهای اسباب‌بازی بدون حساسیت به ضربه و با کلیدهای کوچک‌تر از اندازه‌ی استاندارد پرهیز کنید؛ عادت‌های اشتباه می‌سازند. با معلم کودک هم مشورت کنید؛ بعضی کلاس‌ها مدل یا امکانات خاصی را توصیه می‌کنند.

قدم‌به‌قدم تا خرید

1. هدفتان را مشخص کنید: آموزش، تمرین خانگی یا مجلس.

2. اگر موسیقی ایرانی می‌نوازید، فقط مدل‌هایی را بررسی کنید که ربع پرده‌ی راحت دارند.

3. چند آگهی هم‌مدل را کنار هم ببینید تا بازه‌ی قیمت دستتان بیاید.

4. با فروشنده درباره‌ی ست ریتم، سال خرید، تعمیرات قبلی و وسایل همراه صحبت کنید.

5. حضوری بروید و چک‌لیست تست را کامل اجرا کنید.

6. اگر شک دارید، کارشناسی بگیرید.

با این شش قدم، خرید کیبورد دست دوم از یک ریسک به یک تصمیم حساب‌شده تبدیل می‌شود و سازی می‌خرید که سال‌ها همراهتان است.

یک نکته‌ی آخر: کیبورد را همیشه با همان آداپتور، پدال و پایه‌ای امتحان کنید که قرار است با آن بخرید. خیلی از ایرادها، از قطع و وصل شدن برق تا کار نکردن پدال، فقط وقتی پیدا می‌شوند که همه‌ی وسایل با هم وصل باشند. صرف چند دقیقه‌ی بیشتر برای تست کامل، جلوی هزینه‌ها و دردسرهای زیادی بعد از خرید را می‌گیرد.

آگهی‌های تازه‌ی کیبورد در آلنیکو

MRS JDP-40۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ توماندر حد نو · محمدشهرمیدی کیبورد۳۷٬۶۰۰٬۰۰۰ توماندر حد نو · تهرانساز ویولن کلکسیونی دست ساز۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ توماندست‌دوم · تهرانکیبورد موسیقی۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ توماننو / آکبند · تهران

همه‌ی آگهی‌های کیبورد دست دوم و نو ←

پرسش‌های پرتکرار

برای موسیقی ایرانی کدام کیبورد بهتر است؟

کیبوردی که ربع پرده‌ی راحت و ست ریتم ایرانی دارد؛ در بازار ایران کرگ سری Pa و یاماها سری PSR-SX محبوب‌ترین‌اند.

کیبورد ۶۱ کلید کافی است؟

برای بیشتر کاربردها، از آموزش تا اجرای مجالس، بله.

در خرید کیبورد دست دوم مهم‌ترین تست چیست؟

زدن همه‌ی کلیدها با شدت‌های مختلف، تست ربع پرده و ریتم‌ها و امتحان اسپیکرها و خروجی‌ها.

ست ریتم ایرانی را می‌شود بعدا نصب کرد؟

در بیشتر کیبوردهای میان‌رده و حرفه‌ای بله، از طریق USB. پیش از خرید، حافظه و پشتیبانی مدل را بپرسید.

کیبورد با کامپیوتر کار می‌کند؟

بیشتر کیبوردهای امروزی خروجی USB-MIDI دارند و با نرم‌افزارهای آهنگسازی کار می‌کنند.

آگهی‌های کیبورد دست دوم را در آلنیکو ببینید و اگر کیبوردی برای فروش دارید، آگهی رایگان ثبت کنید.