باس کاتانا (Boss Katana) یکی از محبوب‌ترین آمپلی فایرهای گیتار دهه‌ی اخیر است: صدای خوب، افکت‌های داخلی، کنترل توان برای خانه و قیمت منطقی. در خرید باس کاتانا دست دوم، مهم‌ترین کار انتخاب نسخه‌ی درست (MkI، MkII یا نسل سوم) و سایز مناسب، و تست کامل کانال‌ها، کنترل توان و اتصال USB است. در این راهنما تفاوت نسخه‌ها و مدل‌ها را توضیح می‌دهیم و چک‌لیست تست می‌دهیم.
خلاصه در یک نگاه
- باس کاتانا سه نسل دارد: MkI (۲۰۱۶)، MkII (۲۰۱۸) و نسل سوم؛ در بازار دست دوم MkII رایج‌ترین است.
- Katana-50 برای خانه و تمرین کافی است؛ Katana-100 برای اجرا با گروه.
- کنترل توان (Power Control) اجازه می‌دهد آمپ را در توان خیلی کم، برای آپارتمان، با صدای کامل بنوازید.
- در خرید باس کاتانا دست دوم، همه‌ی کانال‌ها، افکت‌ها، اسپیکر و USB را تست کنید.
فهرست مطالب
باس کاتانا چیست؟
کاتانا خانواده‌ای از آمپلی فایرهای گیتار شرکت باس (Boss) است که از ترکیب مدار ترانزیستوری و پردازش دیجیتال برای شبیه‌سازی صدای آمپ‌های لامپی استفاده می‌کند. هر کاتانا چند «کاراکتر» آمپ دارد، از صدای کاملا تمیز تا دیستورشن سنگین، و افکت‌های باس مثل بوستر، کورس، دیلی و ریورب را داخل خودش دارد. یعنی با یک کاتانا، بدون پدال اضافه، صدای کاملی می‌گیرید. برای آشنایی با آمپ‌های مدلینگ، صفحه‌ی Guitar amplifier در ویکی‌پدیا را ببینید.
اگر بین آمپ لامپی و ترانزیستوری مرددید، مطلب آمپلی فایر لامپی یا ترانزیستوری را بخوانید؛ کاتانا در عمل بیشتر مزیت‌های آمپ ترانزیستوری را دارد: کم‌دردسر، بدون لامپ مصرفی و مناسب صدای کم.
نسخه‌های باس کاتانا
MkI (نسل اول)
اولین نسخه، از ۲۰۱۶. پنج کاراکتر آمپ (Acoustic، Clean، Crunch، Lead و Brown) و سه دسته افکت قابل‌انتخاب. هنوز آمپ خوبی است و در بازار دست دوم ارزان‌تر از MkII پیدا می‌شود. محدودیتش تعداد کمتر افکت هم‌زمان و امکانات ویرایش کمتر است.
MkII (نسل دوم)
از ۲۰۱۸، رایج‌ترین نسخه در بازار دست دوم. هر کاراکتر آمپ یک «واریاسیون» دوم دارد، پس عملا ده صدای آمپ دارید. تعداد افکت‌های هم‌زمان بیشتر شده (بوستر، مدولاسیون، FX، دیلی و ریورب) و افکت لوپ و امکانات اتصال بهتری دارد. برای بیشتر خریداران، MkII بهترین نسبت قیمت به امکانات را در بازار دست دوم دارد.
نسل سوم
جدیدترین نسخه با بهبودهایی در صدا و امکانات. در بازار دست دوم کمتر پیدا می‌شود و گران‌تر است. اگر اختلاف قیمتش با MkII سالم کم است، ارزش بررسی دارد؛ وگرنه MkII همچنان انتخاب معقولی است.
نسخه‌ی دقیق را روی پنل پشت یا جلوی آمپ ببینید؛ MkII و نسل سوم معمولا نام نسخه را روی پنل دارند.
کدام مدل باس کاتانا؟
- Katana Mini: کوچک، با باتری، حدود ۷ وات. برای تمرین روی میز و سفر؛ صدای کامل کاتانا را ندارد و افکت‌هایش محدود است.
- Katana-50: پرفروش‌ترین مدل؛ اسپیکر ۱۲ اینچ و توان ۵۰ وات با امکان کاهش. برای خانه، تمرین و حتی تمرین با یک درامر آرام کافی است.
- Katana-100: اسپیکر ۱۲ اینچ و ۱۰۰ وات؛ برای تمرین با گروه و اجراهای کوچک.
- Katana-100/212: دو اسپیکر ۱۲ اینچ؛ صدای پهن‌تر و پرتر، ولی سنگین و حجیم.
- Katana Head: فقط هد آمپ، برای وصل شدن به کابینت جدا.
- Katana Air: بی‌سیم و رومیزی، برای تمرین خانگی بدون کابل.
برای بیشتر کسانی که در خانه تمرین می‌کنند، Katana-50 کافی است. Katana-100 را وقتی بخرید که واقعا با گروه می‌نوازید؛ در آپارتمان، توان اضافه‌اش استفاده نمی‌شود.
کنترل توان: چرا برای آپارتمان مهم است؟
یکی از ویژگی‌های مهم باس کاتانا، کلید کنترل توان (Power Control) است. در Katana-50 می‌توانید توان را بین ۵۰، ۲۵ و ۰٫۵ وات انتخاب کنید (در Katana-100 بین ۱۰۰، ۵۰ و ۰٫۵ وات). در حالت نیم وات، آمپ را با کاراکتر کامل و صدای «باز» می‌نوازید، بدون این‌که همسایه‌ها را اذیت کنید. این همان چیزی است که در آپارتمان‌های ایران خیلی به کار می‌آید.
چک‌لیست تست باس کاتانا دست دوم
۱. همه‌ی کاراکترها و واریاسیون‌ها
کلید کاراکتر را روی همه‌ی حالت‌ها ببرید و هر کدام را با گیتار خودتان امتحان کنید. در MkII دکمه‌ی واریاسیون را هم بزنید.
۲. پیچ‌های صدا
همه‌ی پیچ‌ها (Gain، Volume، Bass، Middle، Treble، Presence و پیچ‌های افکت) را آرام بچرخانید و به خش‌خش یا قطع و وصل شدن صدا گوش دهید.
۳. کنترل توان
بین حالت‌های توان جابه‌جا شوید و مطمئن شوید در همه کار می‌کند.
۴. افکت‌ها
هر دسته افکت (بوستر، مدولاسیون، FX، دیلی، ریورب) را روشن و خاموش کنید و صدایشان را بشنوید.
۵. اسپیکر
صدا را در حالت توان کامل تا حد معقول بالا ببرید و به لرزش، صدای پاره یا خش اسپیکر گوش دهید.
۶. خروجی هدفون و USB
خروجی هدفون را امتحان کنید. اگر لپ‌تاپ همراه دارید، آمپ را با USB وصل کنید و ببینید کامپیوتر آن را می‌شناسد؛ برای ضبط و نرم‌افزار Tone Studio لازم است.
۷. ورودی‌ها و کابل
کابل گیتار را در ورودی تکان دهید؛ قطع و وصل شدن صدا یعنی جک لق است.
نرم‌افزار Tone Studio و Boss Tone Exchange
یکی از امتیازهای باس کاتانا، نرم‌افزار رایگان Boss Tone Studio است. با وصل کردن آمپ به کامپیوتر از طریق USB، به تنظیمات عمیق‌تری دسترسی دارید که روی پنل آمپ نیست: انتخاب دقیق نوع هر افکت، ترتیب افکت‌ها، تنظیمات اکولایزر پیشرفته و ذخیره‌ی پریست‌ها. سایت Boss Tone Exchange هم پریست‌های آماده‌ی هزاران کاربر و نوازندگان حرفه‌ای را دارد که می‌توانید روی آمپ بارگذاری کنید؛ مثلا صدای یک آهنگ معروف یا یک سبک خاص.
در خرید باس کاتانا دست دوم، از فروشنده بپرسید پریست‌ها را عوض کرده یا نه. اگر پریست‌های فروشنده را نمی‌خواهید، آمپ را به تنظیمات کارخانه برگردانید (Factory reset)؛ روش آن در دفترچه‌ی هر مدل آمده است. نسخه‌ی فریمور آمپ را هم با آخرین نسخه‌ی سایت باس مقایسه کنید؛ به‌روزرسانی گاهی امکانات جدید اضافه کرده است.
فوت‌سوئیچ و کنترلرهای جانبی
روی پنل باس کاتانا، چهار دکمه‌ی «کانال» برای ذخیره‌ی چهار صدای دلخواه هست. برای این‌که در حین نواختن با پا بین این صداها جابه‌جا شوید، به فوت‌سوئیچ جانبی نیاز دارید. فوت‌سوئیچ ساده‌ی دوکاناله ارزان است؛ کنترلرهای پیشرفته‌تر مثل GA-FC امکان روشن و خاموش کردن افکت‌ها و کنترل حجم با پدال اکسپرشن را هم می‌دهند. اگر فروشنده فوت‌سوئیچ را همراه آمپ می‌دهد، ارزش معامله بیشتر می‌شود. برای اجرای زنده، فوت‌سوئیچ تقریبا ضروری است.
باس کاتانا با پدال
خیلی از نوازندگان کاتانا را با چند پدال هم استفاده می‌کنند. چون کاتانا خودش افکت دارد، معمولا فقط پدال‌هایی را اضافه می‌کنند که صدای خاصی می‌دهند، مثل یک اوردرایو محبوب یا یک واو. MkII و نسل سوم افکت لوپ دارند؛ می‌توانید پدال‌های مدولاسیون و دیلی را در لوپ بگذارید تا بعد از دیستورشن آمپ قرار بگیرند. منطق این چیدمان را در ترتیب پدال گیتار توضیح داده‌ایم.
باس کاتانا برای گیتار آکوستیک و بیس
کاراکتر «Acoustic» در کاتانا برای گیتار آکوستیک با پیکاپ طراحی شده و برای تمرین یا اجرای کوچک کار می‌کند، ولی جای آمپ اختصاصی آکوستیک را نمی‌گیرد. برای گیتار بیس، کاتانای گیتار مناسب نیست؛ اسپیکر و مدار آن برای فرکانس‌های بم بیس ساخته نشده و با صدای بلند ممکن است به اسپیکر آسیب بزند. باس سری جداگانه‌ای از کاتانا برای بیس دارد.
ایرادهای رایج کاتانای دست دوم
باس کاتانا آمپ مقاومی است، ولی در کار طولانی این ایرادها دیده می‌شود:
- پیچ‌های خش‌دار: پتانسیومترها با گرد و غبار و استفاده، خش‌خش پیدا می‌کنند. تمیزکاری با اسپری کنتاکت معمولا کافی است.
- جک ورودی لق: در آمپی که زیاد جابه‌جا شده، جک ورودی ممکن است لق شود.
- اسپیکر خسته: در آمپی که مدت طولانی با صدای بلند کار کرده، اسپیکر ممکن است صدای پاره بدهد.
- دکمه‌های کانال: دکمه‌های پرکاربرد گاهی سفت یا کم‌حساس می‌شوند.
هیچ‌کدام از این‌ها لزوما آمپ را از کار نمی‌اندازد، ولی باید در قیمت حساب شود.
قیمت باس کاتانا دست دوم
قیمت به نسخه (MkI، MkII یا نسل سوم)، مدل (Mini، 50، 100 و غیره)، وضعیت و همراه‌ها، مثل فوت‌سوئیچ و کاور، بستگی دارد. چون کاتانا در بازار ایران محبوب است، آگهی‌های زیادی برای مقایسه پیدا می‌شود. در آگهی‌های آمپلی فایر گیتار دست دوم آلنیکو بازه‌ی رایج قیمت همان روز بالای صفحه نوشته شده است. باس کاتانا معمولا ارزش خود را خوب حفظ می‌کند؛ یعنی اگر سالم بخرید و نگه دارید، موقع فروش ضرر زیادی نمی‌کنید.
کاتانا یا آمپ‌های مدلینگ دیگر؟
در بازار دست دوم، کاتانا رقبایی هم دارد؛ مثل فندر ماستنگ، یاماها THR، پیوی ویپر و لاین ۶ اسپایدر. هر کدام نقاط قوتی دارند: یاماها THR کوچک، زیبا و برای تمرین روی میز عالی است؛ فندر ماستنگ صدای آمپ‌های فندر را خوب شبیه‌سازی می‌کند؛ لاین ۶ و پیوی هم افکت‌های فراوانی دارند. نقطه‌ی قوت باس کاتانا ترکیب صدای گرم و طبیعی، اسپیکر ۱۲ اینچ در مدل‌های اصلی، کنترل توان و افکت‌های باکیفیت باس است. اگر آمپ اصلی خانه و تمرین با گروه را می‌خواهید، کاتانا یکی از بهترین انتخاب‌هاست؛ اگر فقط برای تمرین روی میز و با هدفون است، آمپ‌های کوچک‌تر رومیزی هم گزینه‌ی خوبی‌اند.
باس کاتانا برای اجرای زنده
Katana-100 در اجراهای کوچک و کافه‌ها کاملا کار می‌کند؛ بسیاری از نوازندگان آن را روی صحنه استفاده می‌کنند. برای سالن‌های بزرگ، خروجی Line Out یا Rec Out آمپ را به میکسر سالن بدهید تا صدا از سیستم صوتی پخش شود. ذخیره‌ی صداهای هر آهنگ در چهار کانال و جابه‌جایی با فوت‌سوئیچ، اجرا را منظم و قابل‌اعتماد می‌کند. پیش از هر اجرا، همه‌ی کانال‌ها را یک بار امتحان کنید و یک کابل یدک همراه داشته باشید.
نگهداری باس کاتانا
- آمپ را دور از رطوبت و گرمای مستقیم نگه دارید.
- وقتی استفاده نمی‌کنید، کاور بکشید تا گرد و غبار وارد پیچ‌ها و اسپیکر نشود.
- پیش از خاموش کردن، حجم صدا را پایین بیاورید تا صدای ضربه به اسپیکر نرسد.
- در جابه‌جایی، آمپ را از دسته‌ی بالایش بگیرید و از ضربه به گوشه‌ها پرهیز کنید.
- اگر پیچ‌ها خش‌خش پیدا کردند، تمیزکاری را به تعمیرکار بسپارید؛ اسپری نامناسب به مدار آسیب می‌زند.
کاراکترهای آمپ: هر کدام برای چه سبکی؟
باس کاتانا پنج کاراکتر اصلی آمپ دارد و دانستن کاربرد هر کدام، در همان چند دقیقه‌ی تست به شما کمک می‌کند بفهمید آمپ برای سبک شما مناسب است یا نه:
- Acoustic: برای گیتار آکوستیک با پیکاپ؛ صدای طبیعی و بدون رنگ آمپ الکتریک.
- Clean: صدای تمیز و شفاف، الهام‌گرفته از آمپ‌های کلاسیک آمریکایی؛ برای پاپ، فانک، جاز و آکوردهای باز. با افکت کورس و ریورب، صدای کلین درخشانی می‌دهد.
- Crunch: صدای آمپ لامپی که کمی بلندتر از حد تمیز کار می‌کند؛ برای بلوز، راک کلاسیک و ریتم‌گیتار. حساس به شدت ضربه است: آرام بزنید تمیزتر، محکم بزنید کثیف‌تر.
- Lead: دیستورشن غلیظ با سوستین بلند؛ برای سولو و راک سنگین‌تر.
- Brown: صدای «قهوه‌ای» معروف، الهام‌گرفته از آمپ‌های های‌گین دهه‌ی هشتاد؛ برای هارد راک و متال.
در MkII، هر کدام از این‌ها با دکمه‌ی واریاسیون، نسخه‌ی دومی هم دارد؛ مثلا Clean گرم‌تر یا Brown سنگین‌تر. در تست، دست‌کم سه کاراکتر را با سبک خودتان امتحان کنید. اگر صدای دلخواهتان را نمی‌گیرید، شاید فقط تنظیمات لازم دارد؛ ولی اگر همه‌ی کاراکترها صدای خفه یا خش‌دار دارند، اسپیکر یا مدار مشکل دارد.
باس کاتانا با هدفون و ضبط شبانه
یکی از کاربردهای پرطرفدار باس کاتانا در خانه، تمرین با هدفون است. خروجی هدفون آمپ، شبیه‌سازی کابینت را هم اعمال می‌کند، یعنی صدایی که در هدفون می‌شنوید، شبیه صدای آمپ در اتاق است، نه صدای خشک و تیز. برای ضبط شبانه هم، اتصال USB در MkII و نسل سوم، صدای آمپ را مستقیم و بدون میکروفون به نرم‌افزار ضبط می‌فرستد. اگر قصد ضبط دارید، در خرید باس کاتانا دست دوم حتما اتصال USB را با لپ‌تاپ خودتان امتحان کنید، چون درایور و سازگاری با سیستم‌عامل مهم است. باس برای ویندوز و مک درایور اختصاصی دارد که از سایت سازنده دریافت می‌شود.
سؤال‌هایی که از فروشنده بپرسید
پیش از رفتن به محل، این سؤال‌ها را بپرسید تا وقتتان هدر نرود:
- آمپ نسخه‌ی MkI است، MkII یا نسل سوم؟ مدلش دقیقا کدام است؟
- چند سال است دستتان بوده و کجا استفاده می‌شده؛ خانه، تمرین با گروه یا اجرا؟
- تعمیری روی آن انجام شده؟ اسپیکر یا قطعه‌ای عوض شده؟
- فوت‌سوئیچ، کاور یا کابل همراهش هست؟
- پریست‌ها را تغییر داده‌اید؟ فریمور به‌روز است؟
- می‌توانم با گیتار خودم امتحانش کنم و به لپ‌تاپ وصلش کنم؟
فروشنده‌ای که از این سؤال‌ها استقبال می‌کند و اجازه‌ی تست کامل می‌دهد، معمولا آمپ سالمی دارد. اگر جواب‌ها مبهم بود یا اجازه‌ی تست نداد، احتیاط کنید.
خرید از شهر دیگر
باس کاتانا، به‌خصوص مدل‌های ۵۰ و ۱۰۰، سنگین و حجیم است و ارسالش هزینه و ریسک دارد. اگر از شهر دیگری می‌خرید، از فروشنده بخواهید ویدیوی کوتاهی از نواختن همه‌ی کاراکترها، چرخاندن پیچ‌ها و روشن کردن افکت‌ها بفرستد. بسته‌بندی محکم با فوم یا کارتن اصلی ضروری است و پرداخت را طوری تنظیم کنید که هر دو طرف امنیت داشته باشند. راهنمای ارسال ساز با پست نکات بسته‌بندی را کامل گفته است.
اولین تنظیمات بعد از خرید
وقتی آمپ را به خانه آوردید، این چند کار را انجام دهید تا بهترین صدا را بگیرید:
1. آمپ را روی زمین یا پایه‌ی کمی بالاتر از زمین بگذارید؛ آمپی که مستقیم روی زمین است، بم بیشتری دارد و آمپی که روی صندلی است، صدای شفاف‌تری. جای مناسب را با گوش پیدا کنید.
2. با پیچ‌های اکولایزر روی ساعت دوازده (وسط) شروع کنید و کم‌کم تغییر دهید؛ تغییرات بزرگ معمولا صدا را خراب می‌کند.
3. کنترل توان را روی حالت مناسب اتاق بگذارید؛ در آپارتمان، نیم وات معمولا کافی است.
4. چهار صدای پرکاربردتان را در چهار کانال ذخیره کنید؛ مثلا یک کلین، یک کرانچ، یک لید و یک صدای خاص.
5. اگر لپ‌تاپ دارید، Tone Studio را نصب کنید و چند پریست آماده از Tone Exchange امتحان کنید؛ ایده‌های تازه‌ای برای صدا می‌دهد.
جمع‌بندی
باس کاتانا آمپ همه‌کاره‌ای است که برای خانه، تمرین و اجرای کوچک یکی از بهترین انتخاب‌های بازار است. در خرید دست دوم، MkII بهترین تعادل قیمت و امکانات را دارد، Katana-50 برای بیشتر نوازندگان کافی است و کنترل توان، آن را برای آپارتمان ایده‌آل می‌کند. پیش از پرداخت، کاراکترها، پیچ‌ها، کنترل توان، افکت‌ها، اسپیکر و USB را تست کنید و قیمت را با آگهی‌های همین هفته بسنجید. اگر مدل مورد نظرتان الان آگهی ندارد، آن را در ساز یاب آلنیکو ثبت کنید تا وقتی آگهی‌اش منتشر شد، خبرتان کنیم. با یک خرید حساب‌شده، کاتانا سال‌ها همراه تمرین‌ها و اجراهای شما خواهد بود و هر وقت خواستید ارتقا بدهید، به‌راحتی و با ضرر کم به نوازنده‌ی بعدی فروخته می‌شود.
آگهی‌های تازه‌ی آمپلی فایر گیتار در آلنیکو
Guyatone Flip 300F۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
Line 6 Spider Valve 112۱۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
Fender Sidekick Reverb 10۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان
Peavey 100.ss.series۵۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تومانپرسشهای پرتکرار
باس کاتانا MkI بخرم یا MkII؟
اگر اختلاف قیمت کم است، MkII؛ امکانات بیشتری دارد. اگر بودجه محدود است، MkI سالم هم آمپ خوبی است.
باس کاتانا برای آپارتمان مناسب است؟
بله؛ با کنترل توان روی نیم وات، صدای کامل آمپ را با حجم کم می‌گیرید.
Katana-50 کافی است یا Katana-100 بخرم؟
برای خانه و تمرین، Katana-50 کافی است. Katana-100 برای تمرین با گروه و اجرا مناسب است.
با باس کاتانا می‌شود ضبط کرد؟
بله؛ MkII و نسل سوم خروجی USB دارند و مستقیم به کامپیوتر وصل می‌شوند.
کاتانای دست دوم چقدر عمر می‌کند؟
اگر سالم خریده شود و درست نگهداری شود، سال‌ها کار می‌کند. قطعه‌ی مصرفی مثل لامپ ندارد و بیشتر ایرادهایش، مثل پیچ خش‌دار یا جک لق، با تعمیر ساده رفع می‌شود.
باس کاتانا را با کدام گیتار امتحان کنم؟
همیشه با گیتار خودتان. صدای هر آمپ با هر گیتار و پیکاپ فرق می‌کند و چیزی که با گیتار فروشنده می‌شنوید، لزوما صدایی نیست که در خانه خواهید داشت.
کاتانا Mini برای شروع کافی است؟
برای تمرین روی میز و صدای کم، بله. ولی اگر می‌خواهید صدای کامل کاتانا را با اسپیکر بزرگ بشنوید یا با گروه بنوازید، Katana-50 انتخاب بهتری است.
آگهی‌های آمپلی فایر گیتار دست دوم را در آلنیکو ببینید.
